cooking 4 healthy families

Gezond koken voor jou en je familie

Cholesterol

1 reactie

In onze zoektocht naar informatie over gezond eten, stuitten we op een artikel van het Voedingscentrum over kokosvet.
Het Voedingscentrum raadt het gebruik van kokosvet af, omdat het ‘het meest verzadigde vet van alle vetsoorten’ bevat. Ze stellen dat verzadigd vet je ‘slechte cholesterol’ verhoogt en daarmee het risico op hart- en vaatziekten vergroot en zelfs dat het ronduit slecht voor je hart- en bloedvaten is. Op andere websites lees je juist hoe gezond kokosvet is, en dat je dit vet eigenlijk boven alle andere vetten moet verkiezen. Hoe zit het nou echt?

Allereerst: cholesterol is extreem belangrijk voor het lichaam. Alle celwanden zijn eruit opgebouwd, het is de precursor voor hormonen, zoals testosteron, en vitamine D, en het is nodig voor veel interne processen in de cellen. Bovendien zorgt het ervoor dat in vet oplosbare vitamines opgenomen kunnen worden uit voeding en het wordt in de lever ook omgezet in galzouten, die nodig zijn voor de opname van vetten vanuit de darm.

De lever maakt zelf cholesterol aan. Als er veel cholesterol uit de voeding opgenomen wordt, wordt de productie in de lever even stil gezet, en bij weinig cholesterol uit voeding produceert de lever dus gewoon zoveel als nodig is. De lever produceert niet-veresterde cholesterol (een ester is een scheikundige verbinding) en in voeding zit veresterde cholesterol dat veel moeilijker opneembaar is. Cholesterol uit voeding heeft dus weinig invloed op de hoeveelheid cholesterol in je lichaam.

Cholesterol is niet oplosbaar in water, dus het wordt door het bloed getransporteerd in een soort bolletjes van lipoproteines. Er zijn verschillende soorten, in verschillende groottes. De bekendste zijn LDL (‘slecht cholesterol’) en HDL (‘goed cholesterol’). Een voorloper van LDL (VLDL) wordt in de lever geproduceerd en verliest onderweg in de bloedbaan steeds een beetje triacylglycerol, totdat het in LDL is veranderd. LDL zorgt ervoor dat cholesterol alle cellen die het nodig hebben bereikt. (Het is dus eigenlijk heel nuttig en niet zozeer slecht!) Als een cel cholesterol nodig heeft, wordt een gen afgeschreven, waardoor LDL-receptoren geproduceerd worden. LDL past precies op deze receptoren en wordt na binding helemaal opgenomen in de cel. Als een cel geen behoefte heeft aan cholesterol, worden de receptoren opgeruimd. Dit aan- en uitzetten van receptoren wordt geregeld door eiwitten, SREBPs. Transcriptie van deze eiwitten wordt gereguleerd door o.a. insuline. Insuline kan dus de receptoren ‘uitzetten’ waardoor er een overschot aan LDL in het bloed blijft zwerven.
In het bloed zou er een constant evenwicht tussen LDL, dat het cholesterol naar de cellen wil brengen, en HDL, dat het cholesterol ‘afpikt’ van LDL en terugbrengt naar de lever, moeten zijn. Maar als er meer LDL is dan de cellen nodig hebben en HDL terug kan brengen naar de lever, blijft het rondzwerven in het bloed en kan daar gemakkelijk oxideren. Dít is het moment dat het gevaarlijk wordt!

Op geoxideerd LDL komen macrofagen af, de opruimers van je lichaam. Die willen dit geoxideerd LDL uit de weg ruimen, maar dat kunnen ze niet. Het vet blijft in de macrofaag, die daardoor in schuimcellen veranderen. De schuimcellen vestigen zich in onder het bovenste laagje cellen van de ader. Dit is het begin van aderverkalking. Dit is nog niet zo ernstig, en kan nog opgeruimd worden door HDL, maar hoe langer dit proces duurt, hoe meer cellen onder de aderwand gaan zitten. Dit zorgt voor uitscheiding van cytokines (ontstekingsmediatoren), die andere afweercellen oproepen. Zoveel cellen krijgen niet genoeg zuurstof, dus er treedt necrose op… Kortom, dat wordt een gezellige boel.

Maar terug naar de verhoging die verzadigd vet zou hebben op de hoeveelheid LDL. Ja, dit lijkt te kloppen. Er is een studie gedaan, waarbij 10% van de koolhydraten in iemands dieet vervangen werden door vet. Uiteraard stijgt de hoeveelheid cholesterol dan, want cholesterol wordt o.a. omgezet in galzouten die nodig zijn voor vetopname uit de darm. Bij een gebrek of geringe hoeveelheid aan vet, gaat je lichaam toch geen energie verspillen aan het maken van cholesterol dat geen nut heeft? Maar in deze artikelen staat ook dat de hoeveelheid HDL meer stijgt! Dit haalt het Voedingscentrum toch ook nog even aan in één van de laatste zinnen: “Ondanks dat het ‘goede’ HDL-cholesterol meer stijgt dan het ‘slechte’ LDL-cholesterol”. En zolang LDL niet oxideert en in evenwicht is met HDL, hoeven we écht niet bang te zijn voor hart- en vaatziekten.

Maar hoe oxideert LDL nou eigenlijk? Cholesterol is sowieso gevoelig voor oxidatie, dus hoe langer het doelloos in de bloedbaan blijft rondzwerven, hoe groter de kans daarop. Teveel aan insuline, dat de LDL-receptoren uitzet, zorgt dus indirect voor geoxideerd LDL. Insuline wordt geproduceerd bij een grote hoeveelheid glucose in het bloed, dus na het eten van koolhydraten. Verder zijn er ook voedingsmiddelen die voor oxidatie zorgen. Dit zijn o.a. fructose en omega-6 vetzuren . En waar zitten die omega-6 vetzuren in? In alle plantaardige oliën, behalve olijfolie en lijnzaadolie en dus ook in margarine, dat zo aangeprezen wordt door het Voedingscentrum.

Verzadigd vet speelt geen enkele rol in oxidatie of ontstekingen in het lichaam, dus kunnen we veilig eten. Zo doen onze voorouders het al miljoenen jaren.

Geschreven door Krista.

Advertenties

One thought on “Cholesterol

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s